Khi học tiếng Nhật đến trình độ JLPT N1, bạn sẽ gặp nhiều trợ từ khác nhau có chức năng rất quan trọng trong câu. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trợ từ に (ni), đặc biệt qua câu ví dụ liên quan đến việc sử dụng に với động từ hay cấu trúc ‘bổng nhiên lấy lí do để nghỉ việc’. Việc hiểu rõ cách dùng に sẽ giúp bạn nói và viết tiếng Nhật chính xác, tự tin hơn trong công việc và giao tiếp hàng ngày tại Nhật.
Bài học này thuộc chương trình học tiếng Nhật online miễn phí của QPID — học cùng giáo viên và các bạn người Việt.
Câu hỏi
びょうき ＿ かこつけて、しごとを やすんだ。
Bạn có biết tại sao trong câu びょうき＿かこつけて、しごとをやすんだ。, trợ từ được dùng đúng ở chỗ trống là gì không? Việc chọn đúng trợ từ giúp câu văn chính xác về mặt ngữ pháp và ý nghĩa, rất cần thiết khi bạn giao tiếp với đồng nghiệp ở Nhật.
- を
- に
- と
- で
Đáp án
Trợ từ đúng trong câu này là に, đọc là ni. に có nghĩa là “với lý do” hoặc “dựa trên”. Kanji của nó là に (なし), trợ từ này không có chữ kanji riêng mà thường viết bằng kana.
Vì sao?
Trong câu này, に được dùng như một trợ từ chỉ đi kèm với cụm động từ hoặc danh từ để diễn đạt “dựa trên lý do gì đó”. Câu びょうきにかこつけて có nghĩa là “lấy lý do ốm để…”. Ở đây, に thể hiện nguyên nhân hoặc lý do cho hành động “nghỉ làm”. Nếu dùng sai trợ từ, câu sẽ không chính xác về ngữ pháp và ý nghĩa sẽ sai lệch.
Trợ từ に có nhiều cách dùng khác nhau như chỉ địa điểm, thời gian, mục đích hoặc hướng di chuyển, nhưng khi đi với động từ “かこつける” (lấy cớ/lấy lý do), に là trợ từ bắt buộc để nói “dựa trên lý do gì đó”.
Để nhớ dễ hơn, bạn có thể liên tưởng “に” như một điểm tập trung của lý do dẫn đến hành động, giống như một “cửa” dẫn đến hành động đó.
Vì sao các đáp án khác sai?
- を (wo) – chỉ tân ngữ trực tiếp.
例: ケーキを食べました。 (けーきをたべました) Tôi đã ăn bánh kem. - と (to) – liên từ hoặc dùng để trích dẫn.
例: 友達と話しました。 (ともだちとはなしました) Tôi đã nói chuyện với bạn. - で (de) – chỉ nơi diễn ra hành động hoặc phương tiện.
例: バスで行きます。 (ばすでいきます) Tôi đi bằng xe buýt.
Ví dụ
- 病気にかこつけて、会社を休みました。 (びょうきにかこつけて、かいしゃをやすみました) Tôi đã nghỉ làm lấy lý do bị ốm.
- 疲れにかこつけて、早く帰りました。 (つかれにかこつけて、はやくかえりました) Tôi về nhà sớm lấy cớ mệt.
- 彼は遅刻を友達にかこつけました。 (かれはちこくをともだちにかこつけました) Anh ấy lấy bạn làm lý do trễ học.
- 悪天候にかこつけて、工事が延期された。 (あくてんこうにかこつけて、こうじがえんきされた) Vì lí do thời tiết xấu, công trình đã bị hoãn.
Hội thoại mẫu
A: 今日、仕事を休んだの？ — Hôm nay cậu nghỉ làm à?
B: うん、病気にかこつけて休んだけど、本当は疲れてた。 — Ừ, tớ nghỉ lấy lý do bị ốm, thực ra là mệt.
A: そうなんだ。でも理由がちゃんとしてるから大丈夫だよ。 — Vậy à. Nhưng đó là lý do hợp lí nên không sao đâu.
B: ありがとう。にを使う時は理由を正確に言うのが大切だね。 — Cảm ơn nhé. Khi dùng に thì phải nói nguyên nhân chính xác mới được.
Dùng khi nào?
- Dùng に kết hợp với động từ như かこつける để diễn đạt “lấy cớ, dựa trên lý do gì đó” trong giao tiếp ở chỗ làm.
- Xuất hiện trong các báo cáo, giải thích nghỉ phép, hoặc giải thích lý do ở nhà máy, công xưởng.
- Thấy trong các đoạn hội thoại hàng ngày khi trò chuyện với đồng nghiệp, đặc biệt khi bạn muốn nói về lý do nghỉ hoặc xin phép nghỉ.
- Có trong tin tức thời tiết hoặc thông báo hoãn/đổi lịch do lý do khách quan cũng dùng trợ từ に để chỉ nguyên nhân.